Platina schiet 6% omhoog: hoe kan dat?

Terwijl goud en zilver doorgaans alle aandacht opeisen, is het nu vooral platina dat zijn moment van glans pakt. De platinaprijs sprong vandaag ruim 6 procent omhoog naar 1.725 dollar per ounce. Daarbij brak platina op overtuigende wijze door het 200-perioden exponentiële koersgemiddelde op de 4-uurgrafiek. Eerder schreven we over de bodemsignalen die platina gaf, en nu lijkt er voorzichtig sprake van een uitbraak.

Achter die stijging schuilt meer dan pure speculatie. De markt wordt namelijk geconfronteerd met de combinatie van kwetsbare productie, beperkte voorraden en nieuwe vormen van industriële vraag voor platina.

Het aanbod reageert amper op hogere prijzen

Een groot deel van het mondiale aanbod van platina komt uit Zuid-Afrika en Rusland. Daarmee is de productieketen geografisch sterk geconcentreerd en gevoelig voor geopolitieke spanningen, sancties, operationele problemen en logistieke verstoringen.

Bovendien kunnen mijnbedrijven niet zomaar extra productie openen wanneer de prijzen stijgen. Platina wordt veelal gewonnen in diepe mijnen, terwijl nieuwe projecten jaren aan voorbereiding en grote investeringen vergen.

Volgens de World Platinum Investment Council is het aanbod daarom op korte en iets langere termijn sterk prijsinelastisch. Dat wil zeggen, ook als de prijs stijgt, zal de productie op de korte termijn niet zomaar volgen. Daardoor is de markt extra gevoelig voor relatief kleine tegenvallers bij grote producenten.

Platina stevent af op vierde tekortjaar

Voor platina voorspelt de World Platinum Investment Council in 2026 een tekort van 297.000 ounce. De bovengrondse voorraden zouden tegen het einde van het jaar gedaald zijn tot minder dan drie maanden aan mondiale consumptie. Tegelijkertijd blijft de mijnproductie naar verwachting vrijwel vlak.

Dat is belangrijk. Een tekort betekent niet automatisch dat de prijs iedere dag stijgt, omdat bestaande voorraden tijdelijk het verschil tussen vraag en aanbod kunnen opvangen. Maar naarmate de buffer kleiner wordt, kan een storing in Zuid-Afrika of Rusland een buitenproportionele marktbewegingen veroorzaken.

Johnson Matthey komt tot een vergelijkbare conclusie, namelijk dat de vraag naar platina in 2026 opnieuw groter zal zijn dan het aanbod. Ze voorzien stevige industriële consumptie, gecombineerd met beperkte mijnproductie. Het zou daarmee om het vierde opeenvolgende jaar met een tekort gaan.

Vraag is breder dan alleen de auto-industrie

Platina wordt gebruikt in katalysatoren, de chemische industrie, glasproductie, sieraden en apparatuur voor datacenters. Vooral dat laatste is een opvallende ontwikkeling. Johnson Matthey verwacht dat de bouw van datacenters de vraag naar platina ondersteunt, omdat het metaal wordt gebruikt in de magnetische lagen waarmee informatie op harde schijven wordt opgeslagen.

Ook waterstof blijft een mogelijke groeimotor voor platina. Het metaal speelt een rol in PEM-elektrolysers en brandstofcellen. Die markt is echter nog klein. Volgens WPIC vertegenwoordigde waterstof in 2025 minder dan 1 procent van de totale platinavraag, al kan dat richting 2030 oplopen tot ongeveer 11 procent.

Dat is veelbelovend, maar geen reden om de huidige prijsstijging volledig aan de waterstofeconomie toe te schrijven. Projectvertragingen en een verschuiving naar alkalische elektrolysers, die doorgaans geen of minder platinametalen gebruiken, temperen de groei. Waterstof is voorlopig vooral een optie op toekomstige vraag, niet de motor van de huidige markt.

De prijsstijging is interessant, maar niet risicoloos

Volgens experts is er dus sprake van een structureel tekort aan platina, slinkende voorraden en moeilijk schaalbare productie. JPMorgan verwacht dat platina richting het einde van 2026 rond de 1.800 dollar per ounce kan noteren. Mede door de aanbodproblemen in Zuid-Afrika. Daartoe is vandaag al een behoorlijke stap gezet met de koerssprong naar 1.728 dollar per ounce.

Maar ook platina blijft cyclisch. Een wereldwijde recessie kan de industriële vraag raken, terwijl hoge rentes niet-renderende edelmetalen minder aantrekkelijk maken. Stijgende prijzen kunnen bovendien de vraag naar sieraden afremmen en recycling stimuleren. WPIC verwacht voor 2026 al een daling van de platinavraag uit de sieradensector, mede door de hogere prijs en druk op consumentenbudgetten.